Atrybuty św. Marii Magdaleny

Maria Magdalena jest dwunastokrotnie wspominana w Nowym Testamencie przez wszystkich czterech ewangelistów. Kluczowy problem stanowi dość zagadkowa cyfra 153, użyta na określenie ilości złowionych w sieci ryb. Greckie słowo h Magdalhnh posiada również wartość gematryczną 153. Przydomek h Magdalhnh nie musi zatem oznaczać pochodzenia Marii (Maria z Magdali), może ono mieć inne, ukryte znaczenie. Liczba ryb w cudownym połowie oznacza ówczesny Kościół – z czym zgadzają się niemal wszyscy egzegeci. Atrybutami Marii Magdaleny są: naczynie zawierające olejek, naczynie z kadzidłem, korona cierniowa, bicze, diabelskie głowy, gałąź palmowa, wieniec różany, krzyż, instrumenty muzyczne, włosiennica, czaszka ludzka oraz jajko.

Jajo jako symbol zmartwychwstania, wieczności, nieśmiertelności i nieprzemijalności

Jajo Salvadora Dali-pektorał Aarona-Cadeceus

Mitologia opowiada o olbrzymim jaju powstałym z chaosu, z którego wykluł się świat. W wyobrażeniach wielu ludów pierwotnych wszechświat był monstrualnym jajem, które uformował wszechmocny i niewidzialny Bóg. W mitach śródziemnomorskich jajo oznacza nieboskłon, na który składa się siedem sfer. Zmienione przez Noc jajo wydało Erosa. Z jaja powstała Ziemia, ze skorupy Niebo. Także z jaja, jakie zniosła uwiedziona przez Zeusa Leda, wykluli się Dioskurowie, Helena Trojańska i Klitajmestra. W fińskim eposie Kalevala kaczka złożyła sześć złotych jaj i siódme żelazne. Wpadły one do wody, a z okruchów powstały ziemia, niebo, z żółtek wyszło słońce, z białka księżyc, z pstrych plam gwiazdy, a z ciemnych cząstek jajek odpłynęły chmury.

W kulturze staroegipskiej bóg słońca Pta pojawił się w towarzystwie jaja. Także grecka bogini piękności Afrodyta ukazywana była z jajem. Starofiński epos opisuje, że życie, a właściwie wszechświat narodził się z sześciu złotych jaj. Jajko identycznie jak słońce to uniwersalny archetyp życia, potęgi, silnie związany z kultem solarnym. Oba te symbole mają charakter odradzania się. Jajka są przypomnieniem nieustannego trwania i cykliczności życia. Jako znak przerwanego istnienia, są podawane na żydowskich stypach. Są równocześnie wyrazem nadziei, której nie wolno tracić.

W wierzeniach ludowych jajka używano do celów magicznych: było lekarstwem na chorobę i urok, chroniło przed pożarem, zapewniało urodzaj, szczęście i pomyślność, chroniło przed szeroko rozumianym złem. Taczanie jaja po ciele chorego miało wlewać weń nowe siły. Noworodkom wkładało się jajko do kołyski lub do kąpieli. Od tego czasu kolor czerwony stał się symbolem zwycięstwa, radości i dobrych nowin. Niemal wszystkie narody chrześcijańskie przypisywały wielkie znaczenie rumuńskiemu przysłowiu, które głosiło, że kiedy zabraknie czerwonego jajka, nastąpi koniec świata. Specjalnie barwione jajka towarzyszyły kulturom pogańskim od ponad 5 tysięcy lat. Najdawniejsza pisanka pochodzi z Asyrii. W kulturze starosłowiańskiej służyło do obrzędów o charakterze magicznym. Barwiono je wyłącznie na czerwono. Kolor kojarzony był z krwią i esencją życia, dlatego zmartwychwstały Chrystus jest ubrany w czerwony, królewski płaszcz, powiewa nad nim czerwony proporzec. Polscy chłopi wierzyli, że jaja barwi się na czerwono, ponieważ gdy Jezus umarł na krzyżu, to jajka w domu Marii Magdaleny zostały zbryzgane jego krwią i zrobiły się czerwone. Wierzyli też, że dzięki temu, że jajka maluje się na Wielkanoc, Żydzi utrzymywani są przy życiu, a dzięki polskim chłopom naród żydowski przetrwa. Pierwsze farbowane jajka były czerwone jak przelana za nas na krzyżu krew. W Kościele prawosławnym to do dziś tradycyjny kolor pisanki.

Jak głosi legenda, Maria Magdalena odwiedziła cesarza Tyberiusza, aby opowiedzieć o śmierci i zmartwychwstaniu Zbawiciela. Cesarz oczywiście nie uwierzył, zaczął drwić, że ożywienie nieboszczyka jest mniej więcej tak prawdopodobne jak to, że jajko, które Maria Magdalena trzyma w ręce, stanie się czerwone. I stało się. Według jednego z podań greckich z X wieku zwyczaj malowania jajek na Wielkanoc zapoczątkowała Maria Magdalena. Płaczącej przy pustym grobie Zbawiciela Marii Magdalenie ukazał się anioł i rzekł „Nie płacz, Chrystus zmartwychwstał”. Polska legenda mówi, że kamienie, którymi ukamienowano świętego Szczepana, zamieniły się w czerwone jajka. Zarówno w greckiej klechdzie, jak i w naszych legendach występują jajka czerwone. Stanowią one zaczątek życia. W podaniu o Marii Magdalenie jajko symbolizuje zmartwychwstałego Jezusa. Legenda mówi, że uradowana zmartwychwstaniem Magdalena pobiegła do domu i zobaczyła, iż wszystkie jajka, jakie miała w misce, zmieniły swój kolor na czerwony. Kiedy obdarowywała nimi apostołów, jajka zamieniły się w ptaki. Odczytano to właśnie jako znak, że po śmierci istnieje nowe życie. Z czasem jajka uznano oficjalnie za symbol Zmartwychwstania, a barwienie ich, święcenie i obdarowywanie nimi stało się jednym ze zwyczajów wielkanocnych.

Jajko w sztukach plastycznych

jajo w sztuce

Motyw jajka w malarstwie spotyka się u Dalego, Magritte’a, Witkiewicza, Mikulskiego. Uważane za kolebkę życia, najdoskonalszą formę na świecie. Fasadę muzeum Salvadore Dali w Figueres na północy Katalonii wieńczy zaprojektowana przez artystę attyka w kształcie olbrzymich jaj. Jajko jako symbol wykorzystywali w swej twórczości Bosch, Breughl i wielu innych. Dziełami sztuki są jaja Fabergé.

By WALKIRIA